คลินิกผิวหนังฮงแด รอยสีน้ำตาลบนใบหน้าคือฝ้าหรือกระแดดกันแน่? แพทย์ประสบการณ์ 15 ปีมีคำตอบ

“รอยสีน้ำตาลนี้คือฝ้าหรือกระแดดกันแน่คะ?”

“ดูคล้ายกับรูปที่ค้นหาในเน็ตเลย แค่ทำเลเซอร์โทนนิ่งจะหายไหม?”

สวัสดีค่ะ แพทย์หญิงอีโกอึน จาก Nine Clinic คลินิกผิวหนังฮงแดค่ะ

สำหรับหลายท่านที่กำลังมองหาคลินิกผิวหนังย่านฮงแดเพื่อรักษาปัญหารอยเม็ดสี

มักจะมีความสงสัยเกี่ยวกับความแตกต่างระหว่างฝ้า (Melasma) และกระแดด/กระจุดด่างดำ (Solar Lentigo) กันบ่อยมากค่ะ

เมื่อส่องกระจกดู

ทั้งสองอย่างอาจดูเป็นรอยสีน้ำตาลคล้ายๆ กัน

แต่ถึงแม้จะเป็นสีน้ำตาลเหมือนกัน

ก็ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นเม็ดสีชนิดเดียวกันทั้งหมดค่ะ

อาจเป็นฝ้า อาจเป็นกระแดด

หรือบนใบหน้าเดียวกันก็อาจมีรอยโรคเม็ดสีหลากหลายชนิด

เกิดขึ้นร่วมกันได้ค่ะ

ดังนั้นในการรักษาเม็ดสี

ก่อนที่จะตัดสินใจว่าจะใช้เลเซอร์ตัวไหน

ขั้นตอนการตรวจดูว่าเม็ดสีที่เห็นอยู่ในปัจจุบันคืออะไรจึงสำคัญมากที่สุดค่ะ

วันนี้หมอจะขออธิบายโดยอิงจากกระแดด (Solar Lentigo) ซึ่งเป็นรอยโรคที่พบบ่อย

ว่าฝ้าและกระแดดมีความแตกต่างกันอย่างไร

และเวลาตรวจวินิจฉัย แพทย์จะต้องประเมินส่วนใดร่วมด้วยบ้าง

มาฟังกันทีละขั้นตอนนะคะ

ฝ้าและกระแดด มาทำความรู้จักกันก่อนว่าคือเม็ดสีแบบไหน?

• ฝ้า (Melasma) คืออะไร?

ก่อนอื่น ฝ้า เป็นโรคทางเม็ดสีที่เกิดขึ้นภายหลัง

โดยเกิดจากการเพิ่มขึ้นของเม็ดสีเมลานิน

ทำให้เกิดเป็นรอยสีน้ำตาลหรือน้ำตาลปนเทาขึ้นบนใบหน้าเป็นหลัก

มักไม่ค่อยปรากฏเป็นจุดเดี่ยวๆ

แต่ส่วนใหญ่มักมีลักษณะเป็นปื้นเม็ดสีกระจายตัวเป็นบริเวณกว้างและมีขอบเขตไม่สม่ำเสมอ

โดยเฉพาะบริเวณโหนกแก้ม หน้าผาก จมูก และเหนือริมฝีปากบน

ซึ่งพบได้บ่อยมากค่ะ

อีกจุดเด่นหนึ่งคือ มักไม่ค่อยขึ้นแค่ข้างเดียว

แต่มักจะเกิดขึ้นในตำแหน่งที่คล้ายกันทั้งสองข้างของใบหน้าอย่างสมมาตรค่ะ

ฝ้าไม่ได้เกิดจากสาเหตุเพียงประการเดียว

แต่เป็นที่ทราบกันดีว่าเกิดจากหลากหลายปัจจัยผสมผสานกัน

รังสียูวีและแสงที่ตามองเห็น (Visible Light)

สามารถกระตุ้นให้เกิดฝ้าและทำให้ฝ้าเข้มขึ้นได้

นอกจากนี้ยังเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน เช่น การตั้งครรภ์ หรือการใช้ยาฮอร์โมน

ตลอดจนปัจจัยทางพันธุกรรมด้วยค่ะ

ดังนั้น

หากมีฝ้า นอกจากการรักษาแล้ว

การทากันแดดเพื่อปกป้องผิวเป็นประจำทุกวันจึงเป็นสิ่งสำคัญมากค่ะ

• แล้วกระแดด (Lentigo) ล่ะเป็นอย่างไร?

หนึ่งในรอยโรคที่เรียกกันทั่วไปว่ากระแดด

ตัวแทนที่ชัดเจนที่สุดก็คือ กระแดดจากแสงอาทิตย์ (Solar Lentigo) ค่ะ

กระแดดจากแสงอาทิตย์

คือรอยโรคเม็ดสีชนิดไม่ร้ายแรงที่พบบ่อย

ในผิวหนังที่สัมผัสกับรังสียูวีสะสมมาเป็นเวลานาน

มีสีหลากหลายตั้งแต่สีน้ำตาลอมเหลืองอ่อนไปจนถึงสีน้ำตาลเข้ม

อาจมีรูปร่างกลม วงรี

หรือบางครั้งก็มีรูปทรงไม่แน่นอนได้ค่ะ

เมื่อเทียบกับฝ้าแล้ว

มักจะเห็นเป็นรอยโรคเดี่ยวๆ

ที่มีขอบเขตแบ่งแยกกับผิวหนังปกติโดยรอบค่อนข้างชัดเจน

นอกจากนี้

เนื่องจากมีความสัมพันธ์กับการสัมผัสแสงแดดเรื้อรัง

จึงไม่เพียงแต่พบบนใบหน้าเท่านั้น แต่ยังสามารถพบได้ตามบริเวณที่โดนแดดบ่อยๆ

เช่น หลังมือ หรือแขน ได้เช่นกันค่ะ

2 จุดสำคัญที่ต้องเช็กเมื่อสังเกตรอยเม็ดสีสีน้ำตาล

ถ้าเช่นนั้น

เวลาสังเกตฝ้าและกระแดด เราต้องเช็กอะไรบ้าง?

ก่อนจะเดินทางมาคลินิกผิวหนังฮงแด ลองส่องกระจกดู

แทนที่จะดูแค่ว่าสีเข้มหรือสีจาง

แนะนำให้สังเกตรูปแบบการกระจายตัวและรูปร่างของเม็ดสีควบคู่กันไปด้วยค่ะ

ประการแรก คือ รูปแบบการกระจายตัวของเม็ดสี

ฝ้ามักไม่ค่อยปรากฏเป็นจุดเดี่ยวๆ แยกขาดจากกัน แต่มักจะกระจายตัวเป็นปื้นกว้างและไม่สม่ำเสมอ โดยเฉพาะอย่างยิ่งมักปรากฏอย่างสมมาตรในตำแหน่งที่คล้ายกันทั้งสองข้าง เช่น บริเวณโหนกแก้มหรือหน้าผากทั้งสองข้าง

ในทางกลับกัน กระแดดมักปรากฏเป็นจุดเดี่ยวๆ ที่แยกขอบเขตออกจากผิวรอบข้างได้ชัดเจน อย่างไรก็ตาม อาจมีกรณีที่กระแดดหลายจุดเกิดขึ้นใกล้กันจนดูเหมือนเชื่อมติดกันได้ ดังนั้นจึงไม่สามารถฟันธงได้จากการกระจายตัวเพียงอย่างเดียวค่ะ

ประการที่สอง คือ รูปร่างและขอบเขตของเม็ดสี

ฝ้ามักจะไม่เป็นจุดกลมชัดเจน

แต่จะเป็นปื้นกว้างที่มีรูปทรงไม่สม่ำเสมอ

ในขณะที่กระแดด

อาจมีรูปทรงกลม วงรี หรือไม่แน่นอนได้

แต่โดยทั่วไปแล้วจะพอมองออกว่าขอบเขตของรอยโรคสิ้นสุดตรงไหนเมื่อเทียบกับผิวปกติ

แต่จุดนี้มีข้อควรระวังอยู่ค่ะ

เราไม่ควรด่วนสรุปว่า 'ถ้าขอบชัดคือกระแดด ถ้าขอบเบลอคือฝ้า'

เพราะในฝ้าบางลักษณะ

ก็อาจมีขอบเขตที่ค่อนข้างชัดเจนได้เช่นกันค่ะ

ดังนั้น จุดสังเกตที่หมอเล่าให้ฟังในวันนี้

จึงไม่ใช่เกณฑ์ที่ให้ใช้ในการวินิจฉัยตัวเองอย่างเด็ดขาด

แต่อยากให้ถือเป็นข้อมูลอ้างอิงเบื้องต้นในการสังเกตเม็ดสีผิวของตัวเองก็พอค่ะ

เราสามารถแยกฝ้ากับกระแดดได้จากการดูแค่รูปภาพหรือไม่?

ทุกวันนี้ เวลาที่คนไข้ค้นหาข้อมูลคลินิกผิวหนังฮงแด

หลายท่านมักจะค้นหาภาพตัวอย่างของฝ้าหรือกระแดดดูด้วยค่ะ

ทำให้เวลามาปรึกษา บางครั้งคนไข้ก็มักจะบอกว่า

“รอยของหนูดูเหมือนรูปฝ้าที่เห็นในเน็ตเป๊ะเลยค่ะ”

แน่นอนว่ารูปถ่ายสามารถช่วยให้เข้าใจลักษณะคร่าวๆ ได้ค่ะ

แต่ในการตรวจวินิจฉัยจริง แพทย์ไม่ได้ดูแค่สีหรือรูปทรงที่เห็นด้วยตาเปล่าในปัจจุบันเท่านั้น

แต่ยังต้องประเมินด้วยว่า เม็ดสีนี้เริ่มเป็นมาตั้งแต่เมื่อไหร่ มีการเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้าง

และกระจายตัวอยู่ในบริเวณไหนในรูปแบบใด เป็นต้น

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง บนใบหน้าใบหน้าหนึ่ง ไม่ได้มีเม็ดสีเพียงชนิดเดียวเสมอไปค่ะ

ตัวอย่างเช่น บริเวณโหนกแก้มอาจมีฝ้ากระจายตัวเป็นวงกว้าง

และในขณะเดียวกันก็มีกระแดดแทรกตัวอยู่ตามรอยฝ้านั้นด้วย

แม้คนไข้ส่องกระจกแล้วจะรู้สึกว่าเป็น 'รอยด่างดำสีน้ำตาล' ที่ดูคล้ายกันไปหมด

แต่นี่คือเหตุผลที่ในการตรวจรักษา แพทย์จำเป็นต้องแยกแยะและประเมินลักษณะของแต่ละรอยโรคอย่างละเอียดค่ะ

นอกจากนี้ หากรอยเดิมที่มีอยู่มีขนาด รูปร่าง หรือสีที่เปลี่ยนไป

แทนที่จะตัดสินใจเองว่าเป็นแค่ฝ้าหรือกระแดดธรรมดา

แนะนำให้เข้ามาพบแพทย์เพื่อรับการตรวจประเมินอย่างถูกต้องจะดีที่สุดค่ะ

การรักษาเม็ดสี สิ่งที่ต้องตรวจเช็กก่อนชื่อคอร์สการรักษา

เวลาที่ได้พูดคุยกับคนไข้

ที่กำลังมองหาการรักษาเม็ดสีที่คลินิกผิวหนังฮงแด

หมอมักจะได้ยินคำถามอย่างเช่น

“ควรทำเลเซอร์ตัวไหนดีคะ?”

“เครื่องไหนรักษาฝ้าได้ดีที่สุดเหรอคะ?” อยู่เป็นประจำค่ะ

เนื่องจากในปัจจุบันสามารถเข้าถึงข้อมูลหัตถการต่างๆ ได้ง่าย

หลายคนจึงมาพร้อมกับชื่อเครื่องเลเซอร์หรือชื่ออุปกรณ์ที่เจาะจงไว้ล่วงหน้า

แต่สำหรับหมอแล้ว ก่อนจะตัดสินใจว่าจะใช้เครื่องมือตัวใด

หมอคิดว่าการตรวจดูให้แน่ใจว่าปัจจุบันผิวของเรามีเม็ดสีชนิดใดอยู่บ้าง คือสิ่งแรกที่ต้องทำค่ะ

เราไม่ได้มองแค่สีผิวชั้นนอกที่ตาเห็นเพียงอย่างเดียว

แต่ต้องตรวจดูรูปร่าง การกระจายตัว และสภาพผิวโดยรวม

และหากจำเป็น เราก็จะใช้เครื่อง Mark-Vu ช่วยวิเคราะห์และตรวจดูลักษณะของเม็ดสีอย่างละเอียดค่ะ

หลังจากผ่านกระบวนการตรวจเหล่านี้แล้ว จึงค่อยมาวางแผนว่าควรรักษาเม็ดสีจุดไหนก่อน

และจะใช้วิธีการใดในการรักษาต่อไป

เพราะต่อให้เป็นชื่อเม็ดสีชนิดเดียวกัน

แต่สภาพผิวของแต่ละคนนั้นย่อมไม่เหมือนกันอย่างแน่นอนค่ะ

การรักษาไม่ได้จบลงแค่การระบุชื่อเม็ดสี

แต่การตรวจประเมินสภาพผิวในปัจจุบันอย่างถี่ถ้วน แล้ววางทิศทางการรักษาที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล

หมอคิดว่านั่นคือหัวใจสำคัญของขั้นตอนการรักษาเม็ดสีค่ะ

บทส่งท้าย

แม้ว่าฝ้าและกระแดดภายนอกจะดูเป็นรอยสีน้ำตาลที่คล้ายคลึงกัน

แต่ในความเป็นจริง ทั้งลักษณะที่ต้องประเมินและทิศทางการรักษานั้นมีความแตกต่างกันค่ะ

ดังนั้น หากท่านกำลังมีปัญหารอยเม็ดสีและหาข้อมูลคลินิกผิวหนังย่านฮงแดอยู่

แทนที่จะกังวลว่า 'ทำเลเซอร์ตัวไหนดี?' เป็นอย่างแรก

หมออยากให้เริ่มจากการตรวจเช็กก่อนว่า เม็ดสีบนผิวของเรานั้นคืออะไรกันแน่ค่ะ

การประเมินให้แน่ชัดว่าจะรักษาอะไร แล้วจึงเลือกวิธีที่ตรงจุด!!

หมอเชื่อว่าขั้นตอนนี้คือจุดเริ่มต้นที่แท้จริงของการรักษาเม็ดสีค่ะ

ขอบพระคุณทุกท่านที่สละเวลาอ่านบทความที่ยาวนี้จนจบนะคะ

“เราปรารถนาให้คุณดูดีขึ้นในทุกๆ ช่วงเวลา”

คลินิกผิวหนังฮงแด

แพทย์หญิงอีโกอึน Nine Clinic สาขาฮงแด ค่ะ

และทราบกันไหมคะว่า

เรามีช่อง YouTube ด้วยนะคะ?

เป็นช่องที่คอยแชร์ข้อมูลสั้นๆ และมีประโยชน์เกี่ยวกับหัตถการต่างๆ

อย่าลืมแวะเข้ามาชมกันนะคะ 😊

Goeun Skin อีโกอึน แชร์วิดีโอกับเพื่อน ครอบครัว และผู้คนทั่วโลก www.youtube.com

#คลินิกผิวหนังฮงแด #คลินิกผิวหนังสถานีฮงแด #แนะนำคลินิกผิวหนังฮงแด #รักษาเม็ดสีฮงแด #เลเซอร์เม็ดสีฮงแด #ฝ้าฮงแด #รักษาฝ้าฮงแด #กระแดดฮงแด #ฝ้า #รักษาฝ้า #เลเซอร์ฝ้า #กระแดด #กระเนื้อ #รักษากระแดด #รักษากระ #เลเซอร์Repot #ฝ้ากระ #แยกฝ้ากับกระ #รักษาเม็ดสี #เลเซอร์เม็ดสี #รอยดำบนใบหน้า #จุดด่างดำบนใบหน้า #ลบรอยดำ #รอยดำจากแสงแดด #เม็ดสีผิว #NineClinicสาขาฮงแด

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ฝ้าและกระแดดสังเกตความต่างจากภายนอกได้อย่างไร?

สามารถสังเกตได้จากรูปแบบการกระจายตัวและลักษณะขอบเขตของรอยโรคค่ะ ฝ้ามักจะกระจายตัวเป็นปื้นกว้างสมมาตรกันทั้งสองข้าง เช่น บริเวณโหนกแก้มหรือหน้าผาก ส่วนกระแดดมักจะมีลักษณะเป็นจุดเดี่ยวๆ ที่มีขอบเขตแบ่งแยกกับผิวรอบข้างค่อนข้างชัดเจน

ถ้าขอบเขตชัดเจน แปลว่าเป็นกระแดดแน่นอนใช่หรือไม่?

ไม่เสมอไปค่ะ ไม่ควรด่วนสรุปจากความชัดของขอบเขตเพียงอย่างเดียว แม้กระแดดมักจะมีขอบที่ค่อนข้างชัด แต่ฝ้าบางประเภทก็อาจมีขอบเขตที่เห็นได้ชัดเจนเช่นกัน จึงควรให้แพทย์ผู้เชี่ยวชาญเป็นผู้ตรวจวินิจฉัยแทนการประเมินด้วยตนเองค่ะ

เป็นไปได้ไหมที่บนใบหน้าจะมีทั้งฝ้าและกระแดดพร้อมกัน?

เป็นไปได้แน่นอนค่ะ บนใบหน้าสามารถเกิดฝ้าและกระแดดร่วมกันได้ เช่น บริเวณโหนกแก้มอาจมีฝ้ากระจายตัวเป็นปื้นกว้าง และมีกระแดดแซมอยู่ตรงกลาง ดังนั้นแม้จะเห็นเป็นรอยสีน้ำตาลคล้ายกัน ก็จำเป็นต้องแยกแยะชนิดของรอยโรคอย่างละเอียดเพื่อการรักษาที่ถูกต้องค่ะ

สิ่งที่ควรคำนึงถึงเป็นอันดับแรกก่อนเริ่มรักษาเม็ดสีคืออะไร?

สิ่งที่สำคัญที่สุดไม่ใช่การเลือกเครื่องเลเซอร์ แต่เป็นการตรวจวินิจฉัยชนิดของเม็ดสีและสภาพผิวในปัจจุบันให้ถูกต้องก่อนค่ะ เนื่องจากฝ้าและกระแดดมีแนวทางการรักษาที่ต่างกัน แพทย์อาจใช้เครื่องมืออย่าง Mark-Vu ช่วยวิเคราะห์การกระจายตัวของเม็ดสีก่อนวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคลค่ะ