คลินิกผิวหนังฮงแด ทำไมการรักษาฝ้า กระแดด กระเนื้อ และปานโอตะถึงต้องแตกต่างกัน?

“จุดสีน้ำตาลที่ขึ้นบนใบหน้าคือฝ้าใช่ไหมคะ?”

“เลเซอร์เม็ดสีต้องใช้เครื่องไหนถึงจะเห็นผลดีที่สุด?”

“ทำพิโคเลเซอร์ต่อเนื่องมาตลอดแต่ทำไมยังไม่ค่อยเห็นผลเลย?”

สวัสดีค่ะ แพทย์หญิงอีกอน ผู้อำนวยการ Nine Clinic สาขาฮงแด ค่ะ

เวลาตรวจคนไข้ที่มีความกังวลเรื่องเม็ดสี หลายคนมักคิดว่าจุดสีน้ำตาลบนใบหน้าทั้งหมด

คือฝ้าหรือรอยกระด่างดำเหมือนกันทั้งหมดค่ะ

แต่ในความเป็นจริง เม็ดสีที่ปรากฏบนใบหน้านั้นมีหลากหลายชนิด

ไม่ว่าจะเป็น ฝ้า, กระแดด, กระเนื้อ (ติ่งเนื้อ), กระตื้น ไปจนถึงปานโอตะ

แม้ภายนอกจะดูเป็นจุดสีน้ำตาลที่คล้ายคลึงกัน

แต่เนื่องจากสาเหตุการเกิด ลักษณะรอยโรค และความลึกของชั้นผิวที่เม็ดสีอยู่แตกต่างกัน

วิธีการรักษาก็ย่อมแตกต่างกันไปด้วยค่ะ

วันนี้หมอจะมาอธิบายตั้งแต่สาเหตุหลักของการเกิดเม็ดสี ไปจนถึงการเลือกใช้เลเซอร์เม็ดสีที่เหมาะสมกับสภาพผิวของแต่ละบุคคลค่ะ

ฝ้า กระแดด กระเนื้อ เกิดขึ้นจากอะไรกันแน่?

เมลานินในผิวหนังมีหน้าที่สำคัญในการปกป้องผิวจากรังสียูวี

แต่เมื่อมีปัจจัยหลายอย่างเข้ามากระตุ้นให้เกิดการผลิตเพิ่มขึ้น

หรือเกิดการสะสมตัวในบริเวณเฉพาะจุด ก็จะปรากฏเป็นรอยเม็ดสีที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่าค่ะ

ฝ้า (Melasma) มักปรากฏเป็นปื้นสีน้ำตาลหรือสีน้ำตาลอมเทาที่กระจายตัวไม่สม่ำเสมอ

บริเวณโหนกแก้มทั้งสองข้าง แก้ม หรือหน้าผาก

โดยมีรังสียูวีเป็นปัจจัยกระตุ้นสำคัญ ร่วมกับปัจจัยซับซ้อนอื่น ๆ เช่น การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน และพันธุกรรมค่ะ

กระแดด (Solar Lentigo) มักสัมพันธ์โดยตรงกับการสัมผัสรังสียูวีซ้ำ ๆ

พบได้บ่อยในบริเวณที่โดนแสงแดดมาก เช่น ใบหน้า หรือหลังมือ

โดยมักมีลักษณะเป็นจุดสีน้ำตาลที่มีขอบเขตค่อนข้างชัดเจนค่ะ

กระเนื้อ (Seborrheic Keratosis) เป็นรอยโรคผิวหนังชนิดไม่ร้ายแรงที่พบได้บ่อยในผู้ใหญ่

มักมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามอายุที่มากขึ้น

ในระยะแรกอาจดูเหมือนจุดสีน้ำตาลแบนราบ แต่เมื่อเวลาผ่านไป

พื้นผิวอาจหนาตัวขึ้นหรือนูนขึ้นมาได้ค่ะ

ในทางกลับกัน ปานโอตะ (Nevus of Ota) เป็นความผิดปกติของเม็ดสีที่มีเซลล์สร้างเม็ดสีอยู่ในชั้นหนังแท้ระดับลึก

อาจมองเห็นเป็นสีน้ำเงิน สีเทาอมฟ้า หรือสีน้ำตาลเข้ม

จึงมีแนวทางการรักษาที่แตกต่างจากรอยโรคเม็ดสีในชั้นตื้นอย่างสิ้นเชิงค่ะ

ด้วยเหตุนี้ แม้จะมองดูคล้ายกันภายนอก

แต่อาจเป็นเม็ดสีคนละประเภทกัน

จึงไม่สามารถตัดสินวิธีรักษาได้จากเพียงแค่สีหรือรูปทรงภายนอกเท่านั้นค่ะ

การรักษาเม็ดสี เริ่มต้นจากการตรวจสภาพผิวอย่างละเอียด

ในความเป็นจริง บนใบหน้าของคนคนหนึ่ง

สามารถพบเม็ดสีหลายชนิดปะปนกันอยู่ได้ค่ะ

ตัวอย่างเช่น อาจมีฝ้ากระจายเป็นวงกว้างบริเวณโหนกแก้ม

และมีกระแดดขึ้นซ้อนทับอยู่บนบริเวณเดียวกัน

ในกรณีเช่นนี้ แทนที่จะรักษาทุกจุดด้วยวิธีเดียวกันทั้งหมด

จำเป็นต้องประเมินรอยโรคแต่ละชนิดควบคู่ไปกับสภาพผิวโดยรอบค่ะ

ที่ Nine Clinic นอกจากการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญแล้ว

เรายังใช้การถ่ายภาพวิเคราะห์ผิวหน้าด้วยเครื่อง Mark-Vu

เพื่อตรวจเช็กการกระจายตัวของเม็ดสี โทนสีผิว รอยแดง และสภาพผิวโดยรวมอย่างละเอียดค่ะ

เราจะนำลักษณะของรอยโรคที่สังเกตได้ ผลการวินิจฉัยผิว

และประวัติการรักษาที่ผ่านมา มาประมวลร่วมกัน

เพื่อวางแผนเลือกเครื่องมือเลเซอร์และกำหนดระยะห่างในการรักษาที่เหมาะสมที่สุดค่ะ

ชนิดของเลเซอร์ที่ใช้จะแตกต่างกันไปตามประเภทของเม็ดสี

Rebeam Laser (리팟레이저) เป็นเครื่องเลเซอร์ที่ใช้ความยาวคลื่น 532nm

เหมาะสำหรับการรักษารอยโรคเม็ดสีเฉพาะจุดที่มีขอบเขตชัดเจน เช่น กระแดด

จุดเด่นคือสามารถยิงเจาะจงเฉพาะรอยโรคได้โดยตรง

ต่างจากการทำทนนิ่งที่ยิงกระจายซ้ำ ๆ ทั่วทั้งใบหน้าค่ะ

นอกจากนี้ ที่ Nine Clinic ยังได้นำเครื่องรูบี้เลเซอร์ The Ruby Q

จากบริษัท JMEC ประเทศญี่ปุ่น มาใช้ในการรักษาเม็ดสีด้วยค่ะ

รูบี้เลเซอร์ใช้ความยาวคลื่น 694nm ซึ่งมีความจำเพาะเจาะจงสูงมากต่อเม็ดสีเมลานิน

The Ruby Q ได้รับการออกแบบมาเพื่อให้ปล่อยพลังงานลงสู่ผิวได้อย่างสม่ำเสมอ

ทำให้สามารถเลือกใช้รักษาได้ตั้งแต่เม็ดสีชั้นตื้น เช่น กระตื้น หรือกระแดด

ไปจนถึงเม็ดสีในชั้นลึกอย่างปานโอตะ โดยปรับตามชนิดและความลึกของเม็ดสีค่ะ

ในทางกลับกัน เม็ดสีที่มีลักษณะกระจายเป็นวงกว้างอย่างฝ้า จำเป็นต้องมีแนวทางการรักษาที่แตกต่างออกไปค่ะ

เนื่องจากฝ้ามีปัจจัยก่อโรคที่ซับซ้อน

และผิวบริเวณนั้นอาจไวต่อการระคายเคืองได้ง่าย

แทนที่จะใช้พลังงานสูงเพื่อลบออกในครั้งเดียว

การเฝ้าสังเกตการตอบสนองของผิวและค่อย ๆ รักษาอย่างต่อเนื่องจึงเป็นสิ่งสำคัญมากค่ะ

ในกรณีนี้ สามารถเลือกใช้ VRM Toning, Pico Toning หรือ RevLite

ตามความเหมาะสมของสภาพผิวได้ค่ะ

นอกจากนี้ หากมีปัญหารอยแดง รอยโรคของเส้นเลือด หรือโทนสีผิวไม่สม่ำเสมอร่วมด้วย

เราอาจนำเลเซอร์ Excel V เข้ามาช่วยรักษาเสริมค่ะ

Excel V เป็นเครื่องที่ใช้หลายความยาวคลื่น

สามารถครอบคลุมทั้งเม็ดสีและรอยโรคเส้นเลือดได้เป็นอย่างดี

จึงสามารถใช้ควบคู่กับการรักษาเม็ดสีตามสภาพผิวของคนไข้ได้ค่ะ

เหตุผลที่เรามีเลเซอร์เม็ดสีหลากหลายชนิด

ไม่ใช่เพื่อการนำทุกเครื่องมายิงพร้อมกันทั้งหมด

แต่เพื่อเลือกใช้การรักษาที่ผิวของคุณต้องการจริง ๆ ในขณะนั้นค่ะ

การดูแลผิวหลังทำเลเซอร์เม็ดสีก็สำคัญไม่แพ้กัน

การรักษาเม็ดสีไม่ได้สิ้นสุดลงแค่การยิงเลเซอร์เสร็จเท่านั้นค่ะ

โดยเฉพาะรังสียูวีซึ่งเป็นตัวการทำให้ฝ้าเข้มขึ้น

และกระตุ้นการเกิดกระแดดใหม่ได้

การทาครีมกันแดดอย่างสม่ำเสมอทั้งในระหว่างและหลังการรักษาจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งค่ะ

หลังทำเลเซอร์

ผิวอาจบอบบางและไวต่อสิ่งกระตุ้นได้ชั่วคราว

จึงจำเป็นต้องเติมความชุ่มชื้นให้เพียงพอ

และหลีกเลี่ยงการเสียดสีหรือรบกวนผิวอย่างรุนแรงค่ะ

ขึ้นอยู่กับชนิดและความลึกของเม็ดสี

บางรอยโรคอาจเห็นการเปลี่ยนแปลงได้ตั้งแต่ครั้งแรก

แต่บางชนิดอาจต้องรักษาซ้ำและติดตามดูอาการอย่างต่อเนื่องค่ะ

ดังนั้น แทนที่จะตั้งเป้าหมายลบเม็ดสีทั้งหมดให้หมดไปในครั้งเดียว

การคอยสังเกตการตอบสนองของผิวและทำการรักษาอย่างต่อเนื่องจะปลอดภัยและได้ผลดีกว่าค่ะ

หากคุณกำลังกังวลเรื่องรอยเม็ดสีบนใบหน้า

เม็ดสีอาจค่อย ๆ ก่อตัวขึ้นจากการสัมผัสแสงแดดเป็นเวลานาน

หรืออาจเข้มขึ้นตามสภาพผิวและการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน

ด้วยเหตุนี้ แม้จะรักษาเสร็จสิ้นแล้ว

ก็อาจมีเม็ดสีใหม่เกิดขึ้น หรือรอยเดิมอาจกลับมาเข้มขึ้นได้อีกค่ะ

การรักษาเม็ดสีจึงไม่ควรมองแค่การทำให้ผิวใสขึ้นในระยะสั้นเท่านั้น

แต่ควรมองว่าเป็นการรักษารอยเม็ดสีที่มีอยู่ควบคู่ไปกับ

การดูแลและจัดการการเปลี่ยนแปลงของผิวในระยะยาวค่ะ

ที่สำคัญที่สุด เพียงแค่คุณสร้างนิสัยการทากันแดดเป็นประจำทุกวัน

และลดการรบกวนผิวโดยไม่จำเป็น

ก็สามารถช่วยป้องกันและดูแลปัญหาเม็ดสีได้มากแล้วค่ะ

หากคุณกำลังกังวลเรื่องเม็ดสี

แทนที่จะเปรียบเทียบแค่ชื่อเครื่องเลเซอร์หรือจำนวนครั้งในการทำ

หมออยากแนะนำให้เริ่มจากการสังเกตว่า

ผิวของคุณกำลังเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไรบ้างก่อนเป็นอันดับแรกค่ะ

หวังว่าข้อมูลที่นำมาแชร์ในวันนี้

จะช่วยให้ทุกท่านเข้าใจเรื่องเม็ดสีต่าง ๆ

ไม่ว่าจะเป็นฝ้า กระแดด หรือกระเนื้อ ได้ดียิ่งขึ้นนะคะ

ขอบคุณค่ะ

และทุกคนทราบไหมคะว่า

เรามีช่อง YouTube ด้วยนะคะ

เป็นช่องที่รวบรวมข้อมูลสาระน่ารู้สั้น ๆ และมีประโยชน์เกี่ยวกับหัตถการต่าง ๆ

อย่าลืมแวะเข้าไปรับชมกันนะคะ 😊

Goeun Skin แพทย์หญิงอีกอน แบ่งปันวิดีโอกับเพื่อน ครอบครัว และผู้คนทั่วโลก www.youtube.com

คำถามที่พบบ่อย

จุดสีน้ำตาลที่เกิดขึ้นบนใบหน้าทั้งหมดคือฝ้าใช่หรือไม่?

ไม่ใช่ค่ะ จุดสีน้ำตาลบนใบหน้านอกจากฝ้าแล้ว ยังมีกระแดด กระเนื้อ และปานโอตะอีกด้วย แม้ภายนอกจะดูคล้ายกัน แต่สาเหตุและระดับความลึกของเม็ดสีในชั้นผิวนั้นแตกต่างกัน จึงจำเป็นต้องแยกชนิดของเม็ดสีให้ชัดเจนเพื่อเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสมค่ะ

กระแดดมักใช้เลเซอร์ชนิดใดในการรักษา?

สำหรับกระแดดมักนิยมใช้ Rebeam Laser หรือ Ruby Laser ค่ะ โดย Rebeam Laser ใช้ความยาวคลื่น 532nm เพื่อเจาะจงรักษาเฉพาะรอยโรคที่มีขอบเขตชัดเจน ส่วน The Ruby Q รูบี้เลเซอร์มีความจำเพาะต่อเม็ดสีเมลานินสูง จึงมีประสิทธิภาพสูงในการจัดการรอยโรคผิวชั้นตื้นค่ะ

ทำไมจึงไม่ควรรักษาฝ้าด้วยพลังงานเลเซอร์ที่รุนแรงในครั้งเดียว?

เนื่องจากฝ้าตอบสนองต่อการกระตุ้นและการระคายเคืองของผิวได้ง่าย จึงไม่ควรยิงด้วยพลังงานสูงในคราวเดียว เพราะฝ้าเกิดจากปัจจัยร่วมหลายอย่าง การติดตามดูปฏิกิริยาของผิวอย่างใกล้ชิดและค่อย ๆ รักษาอย่างปลอดภัยด้วย Pico Toning, RevLite หรือ VRM Toning จึงเหมาะสมกว่าค่ะ

หากมีรอยเม็ดสีร่วมกับอาการหน้าแดงเส้นเลือดฝอย ควรรักษาอย่างไร?

สามารถใช้เลเซอร์ Excel V ควบคู่ในการรักษาได้ค่ะ Excel V มีหลายความยาวคลื่น จึงครอบคลุมทั้งปัญหาเม็ดสี รอยโรคหลอดเลือด และช่วยปรับโทนสีผิวโดยรวม ถือเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพสำหรับผู้ที่มีทั้งรอยเม็ดสีและรอยแดงร่วมกันค่ะ

การดูแลผิวที่สำคัญที่สุดหลังทำเลเซอร์เม็ดสีคืออะไร?

สิ่งสำคัญที่สุดคือการทาครีมกันแดดเพื่อปกป้องผิวจากรังสียูวีและการเติมความชุ่มชื้นอย่างสม่ำเสมอค่ะ รังสียูวีสามารถกระตุ้นให้ฝ้าเข้มขึ้นและทำให้เกิดกระแดดได้ ทั้งยังต้องหลีกเลี่ยงการรบกวนผิวอย่างรุนแรงเพื่อปกป้องผิวที่อาจบอบบางลงชั่วคราวหลังทำเลเซอร์ค่ะ